Aan het Nederlandse onderwijslandschap is onlangs een nieuwe loot ontsproten: het Technasium. En dat werd tijd, want het huidige systeem van voortgezet onderwijs bood weinig kansen aan bètaleerlingen om aan hun opleiding wat meer praktijkgerichte creativiteit toe te voegen. Tot voor kort werd na het doorlopen van het Havo, gymnasium en atheneum weliswaar de mogelijkheid geboden om via HBO of universiteit gericht te werken aan een technische beroepscarrière, maar de voeding van onderuit ontbrak. Met de opzet van een technasium wil het Drunense d'Oultremontcollege deze lacune opvullen. Wij spraken hierover met Technasium coördinator Arnold Tjon A San.

Tjon A San is met zijn Industrial Engineering achtergrond 15 jaar werkzaam geweest in het bedrijfsleven. "Ik heb altijd al iets willen doen in het onderwijs", verklaart hij. "Toen het technasium in beeld kwam heb ik het achterliggende idee onmiddellijk omarmd. Daarmee kan ik aan leerlingen iets meegeven van het praktijkgevoel. De gemeente Heusden kent tal van techniekverwante bedrijven. De komst van het technasium vormt daarom een grote meerwaarde voor Heusden en omgeving en kan daarbij een rol spelen in het behoud van de technische kennis binnen de gemeente."

Wat is de doelstelling van het technasium?

"Er dreigt in Nederland een groot tekort te ontstaan aan goed geschoold technisch en wetenschappelijk onderlegd personeel. Door studenten in de bètavakken te stimuleren kun je als school een bijdrage leveren aan de Nederlandse kenniseconomie. Ook door de wijze van werken binnen het technasium bied je de studenten diverse mogelijkheden om zichzelf beter te ontplooien in de richting van een toekomstige studie binnen het HBO of Universiteit."

Hoe is het technasium tot stand gekomen?

"Vanuit het idee van ouders dat de kinderen niet voldoende geprikkeld werden om een technische vervolgopleiding te kiezen ontstond in 2004 in Groningen de behoefte aan zo'n nieuwe onderwijsformule. Inmiddels zijn er in Nederland al tientallen technasia ingebed in het onderwijsprogramma van Havo en VWO."

Wanneer is het technasium in Drunen van start gegaan?

"Op het d'Oultremontcollege zijn we in 2007 begonnen. We moesten daarbij eerst een jaar proefdraaien en voldoende bedrijven warm zien te krijgen om ons te ondersteunen. Nadat het proefjaar succesvol was afgerond konden wij ons aanmelden bij de Stichting Technasium in Groningen, en verkregen zo het predicaat 'Technasium School'. Dit predicaat geeft aan dat het technasium meer is dan alleen het vak Onderzoek en Ontwerpen, en dat je als school eraan werkt om meerdere disciplines bij de ontwikkeling van de leerlingen te betrekken. Om dit te waarborgen vindt er jaarlijks een audit plaats om te controleren of wij aan alle facetten en eisen voldoen. Als 'rapportcijfer' hanteert men daarbij vier categorieën, namelijk 'zwak', 'matig', 'redelijk sterk' en 'sterk'. We vallen nu nog in de klasse 'redelijk sterk', maar het streven en onze hoop is gevestigd op het verwerven van de status 'sterk' na de nieuwe audit die in april plaatsvindt."

Hoeveel docenten en leerlingen zijn er bij 'Onderzoek & Ontwerpen betrokken'?

"Op het moment zijn er 4 docenten, die twee groepen eersteklassers van 2×18 leerlingen, 30 tweedeklassers, 22 derdeklassers en 10 vierdeklassers aansturen."

Hoe zit het met de projecten? Zijn die gekoppeld aan excursies en stages bij de bedrijven?

"Voor de beeldvorming is er bij elk project een bedrijfsbezoek. Studenten vormen zich daarmee een beter beeld van het echte probleem en kunnen zich dan ook beter inleven in het vraagstuk en daarmee een nuttige bijdrage leveren aan de oplossing. Dat gaat gepaard met leuke, leerzame discussies die de motivatie bevorderen. Van alle ideeën wordt een schaalmodel of een prototype gemaakt, dat door het bedrijf of organisatie verder uitgewerkt kan worden. Het werken aan projecten is beslist niet te vergelijken met stages, omdat nagenoeg alles in onze O&O ruimte gebeurt. Aan de hand van het vraagstuk of probleem begeleiden wij de leerlingen op school in het zoeken naar een oplossing. Bedrijven hoeven daarom ook niet bang te zijn dat de samenwerking met een technasium heel veel tijd kost zoals het begeleiden van een student tijdens de stage."

Zijn er ook connecties met Havo en VMBO?

"Na een lange voorbereidingstijd kunnen wij met ingang van het schooljaar2012-2013 alle leerlingen die zich aanmelden op het d' Oultremontcollege op HAVO of VWO in het eerste leerjaar twee projecten Onderzoek & Ontwerpen aanbieden ter kennismaking". Het technasium is een opleiding heel specifiek gericht op het denk en werkniveau van HAVO en VWO studenten. Daarom kunnen wij het technasium niet op VMBO niveau aanbieden."

Broedplaats

Het technasium van d'Oultremont is ondergebracht in het voormalig hoofdkantoor van de ALCOA en het huidige SAPA, dat deel uitmaakt van de onlangs opgezette plan Metal Valley. Er is een denkruimte en een praktijkruimte ingericht. De denkruimte vormt de broedplaats voor de ideeën en de projectopzet. De praktijkruimte is een toonbeeld van orde en netheid. Hier worden de schaalmodellen uitgewerkt, die straks door de 'klanten' van het technasium worden omgebouwd tot bruikbare onderdelen van hun productieproces. Maar ook aan een vraag van een scoutinggroep kan worden tegemoetgekomen. Zo vallen er een aantal door de leerlingen uitgewerkte schaalmodellen voor een tentenkamp te bewonderen. Op vernuftige wijze wordt hierbij gebruik gemaakt van de zelfwerkzaamheid van de leerlingen. De tent heeft een variabele indeling van verschillende makkelijk transporteerbare onderdelen. Hiermee wordt het logistieke probleem opgelost door ieder lid van de groep een stuk materiaal mee te laten nemen.

Ook bouwtechnisch gezien is het opzetten van de tent een fluitje van een cent. Verder treffen we een opstelling aan met een lens die in de lengterichting roteerbaar is, waarmee een beeld geprojecteerd kan worden dat varieert van onscherp naar scherp. Leuk voor reclamedoeleinden. Ook vernuftig bedacht is een cilinder welke een mengsel van maïsmeel en water bevat. Als de inhoud in beweging wordt gebracht levert dat verrassende effecten op, omdat de vloeistof zich bijna als een vaste stof gaat gedragen, en daarmee grillige vormen te zien geeft. En een oude computer heeft men omgebouwd tot een soort spelmachine waarbij het toetsenbord vervangen is door een aantal platen van ongeveer een vierkante decimeter. Hiermee kunnen de peuters die nog niet toe zijn aan een Nintendo of Wii, met hun knuistjes allerlei plaatjes tevoorschijn toveren. Jong geleerd oud gedaan, zullen de ontwerpers gedacht hebben.

De Vernuftelingen

Aan de gesprekstafel hebben zich inmiddels Ralph (12 jaar) Jimmie (13) en Sofia (12) gemeld. Deze vernuftelingen uit klas D1b vertellen ons over hun toekomstverwachtingen en hun ervaringen met de nieuwe onderwijsaanpak. Jimmie verwoordt de tevredenheid van de groep. "Wij vinden het heel leuk om ervaring op te doen met projecten." Hij ziet voor zichzelf een toekomst in de filmindustrie weggelegd, maar dan aan de achterkant van de lens. "Ik ben nu bezig spelletjes te ontwerpen. Ik heb hier al een technische tekening gemaakt en op de computer gezet. Dat is best wel moeilijk. Later wil ik vooral in de filmindustrie gaan werken aan animatiefilms. Dat lijkt me ontzettend leuk."

Sofie weet nog niet goed hoe haar toekomst er uit ziet, maar: "Ik voel wel iets voor het ontwerpen en voor binnenhuisarchitectuur." Over de aanpak van het technasium zegt zij: "wij beginnen met een opdracht uit het bedrijfsleven of zo. Eerst gaan we alles berekenen en dan maken we een schaalmodel, zoals van die tenten. Alle eisen van waterdichtheid en losse, gemakkelijk te transporteren elementen zitten daarin verwerkt."

Ralph ontwerpt graag dingen in groepjes. "Eerst een schets maken en daarna kiezen wat er uitgewerkt gaat worden." Hij wil graag specialist worden op het gebied van orthodontie. Daarmee krijgt hij veel voor zijn kiezen. Hij twijfelt dan ook of hij zijn O&O-studie moet combineren met de gymnasiumopleiding. "In dat vak komen namelijk veel Griekse en Latijnse termen voor", heeft hij geconstateerd. Sofie vindt dat voor haar toekomst niet nodig. En wat vinden de ouders van de O&O-studie? Jimmie: "Mij vader is loodgieter en mijn moeder heeft een delicatessezaak. Beiden zijn ondernemer en zien een technische studie wel zitten. Maar ondernemer past niet echt bij mij." Ralph's ouders zijn beiden VWO-er, maar zijn niet technisch. Maar de orthodontiepraktijk zien ze wel zitten. Sofie's ouders vinden de opleiding heel leuk. "Als zij toen dezelfde mogelijkheden gehad hadden zouden zij 't ook willen doen."

26-01-2012 © Tekst: André van der Heijden

Foto's: Ad van Kessel

Deel deze pagina