Gaan we als gevolg van de geluidsschermen langs de A59 ook schonere lucht inademen? Want nabij het viaduct van Elshout blijkt sprake te zijn van een forse overschrijding van het stikstofdioxidegehalte met 42%. Dat komt uit een onderzoek dat van 1 september 2007 tot en met 31 augustus 2008 gehouden is. De provincie Noord-Brabant betaalt een experiment met cleanstones op de geluidsschermen en als uit nieuw onderzoek naar de luchtkwaliteit blijkt dat het stikstofdioxidegehalte nog fors te hoog is, dan: "moet er links- of rechtsom iets gebeuren".

Het Rijk en frisse lucht

Het rapport naar aanleiding van de luchtkwaliteit langs de A59 stamt uit 2009. Het besef dat nabij het viaduct van Elshout sprake is van forse overschrijding van stikstofdioxide met 42% in vergelijking met de norm (gehanteerde tabellen) was bij 'Actiegroep Hoor de A59' niet bekend. Vragen die Hallo Heusden aan de gemeente Heusden onlangs stelde over die forse overschrijding en het eventuele gevaar voor de volksgezondheid kon de gemeente niet beantwoorden, omdat: "Het gehele onderzoek naar de luchtkwaliteit een zaak is geweest van de provincie". Vervolgens legde Hallo Heusden dezelfde vragen voor aan de provincie Noord-Brabant.

Ook Rik van Druten, provinciaal woordvoerder namens gedeputeerde Johan van den Hout, zei het zeer vervelend te vinden, maar kon eveneens geen antwoord geven op de vraag of de overschrijding gevaar oplevert voor de volksgezondheid. "Het Rijk is verantwoordelijk voor de luchtkwaliteit". Het KEMA-rapport met de resultaten van de meting naar de luchtkwaliteit is destijds vanwege die forse overschrijding van het stikstofdioxinegehalte (NO2) voorgelegd aan het ministerie van VROM en aan het RIVM, maar dat heeft niets opgeleverd. Ook de provincie Noord-Brabant moest genoegen nemen met het feit dat het ministerie van VROM en het RIVM geen inhoudelijke reactie wilde geven op die forse overschrijding. "Het is speculeren wat de oorzaak kan zijn. Wij hebben er geen vinger achter kunnen krijgen", aldus Van Druten.

Omissie

De resultaten van het onderzoek naar de luchtkwaliteit (het KEMA-rapport) roepen tal van vragen op. Is er alleen nabij het viaduct van Elshout sprake van forse overschrijding van stikstofdioxine, waarbij misschien extra uitstoot van industrie een rol speelt? Of zijn er meer plekken langs de A59? Dat er destijds, in 2009, naar aanleiding van het KEMA-rapport geen extra onderzoek is verricht, is een omissie. Er was immers nog geen keuze voor type geluidsscherm gemaakt. Als er destijds op méér plekken langs de A59 onderzoek was gedaan en daaruit gebleken zou zijn dat de normen overschreden waren, dan zou er reden zijn geweest om langs heel de A59 geluidsschermen te plaatsen die ook de luchtkwaliteit verbeteren. Een gemiste kans dus. Het Rijk kan dan wel verantwoordelijk zijn voor de luchtkwaliteit, het toenmalig gemeentebestuur van Heusden heeft niet adequaat gereageerd.

Nieuw onderzoek

De vraag waar die forse overschrijdingen van stikstofdioxide vandaan komen, houdt ook de provincie bezig. Uitslagen van onderzoeken worden naast meetmodellen gelegd. "Je gaat er vanuit dat de werkelijkheid niet al te veel verschilt van die meetmodellen; dat die meetmodellen geen papieren werkelijkheid zijn. Het kan zijn dat als de geluidsschermen er staan, de problemen met de luchtkwaliteit opgelost zijn. Het andere scenario is dat de hoge concentraties blijven bestaan. Links- of rechtsom moet er dan iets gebeuren", aldus Van Druten. De uitslag van een nieuw onderzoek naar de luchtkwaliteit van de A59 nabij het viaduct Elshout, in relatie tot de werking van cleanstones is van groot belang voor zowel de omwonenden van het viaduct, evenals voor de omwonenden langs het gehele traject van de A59. Ook eventuele invoering van verhoging van de snelheid van 130 km per uur kan daarbij een rol spelen.

Meten is weten

De provincie heeft de faciliteiten om metingen te doen naar de luchtkwaliteit. Ondanks het gegeven dat luchtkwaliteit onder de verantwoordelijkheid van Het Rijk valt, heeft de provincie Noord-Brabant de metingen verricht langs de A59 en geld beschikbaar gesteld voor een proef met cleanstones. Geld vooral vanwege het innovatieve karakter.

"De geluidsschermen langs de A59 zouden een positief effect op de luchtkwaliteit moeten hebben. Als de geluidsschermen er staan wordt op 4 plaatsen gemeten wat het effect op de luchtkwaliteit is: op twee plaatsen langs de weg en op twee plaatsen in het open veld, allebei haaks op de weg. Op de ene plek waar de geluidsschermen staan en op de andere plek waar ze niet staan. Dan gaan we bekijken wat er uitkomt en naar bevind van zaken handelen", aldus Van Druten.

Waarschijnlijk zijn we dan weer enkele jaren verder. Als er eerder en adequater was gereageerd, dan was er efficiënter met belastinggeld omgegaan zijn, maar vooral de volksgezondheid zou er voordeel van hebben gehad.

Het KEMA-rapport staat op de site van de provincie. Op www.brabant.nl, dossier milieu, kaart luchtmeetstation, Elshout onderzoek luchtkwaliteit. Het rapport van 18 februari bevat de metingen en van 1 oktober de berekeningen.

1-2-2012 ©: Tekst Rieky Schalken

Foto: André van der Heijden

Deel deze pagina