'Hartelijk welkom bij Tussen Kunst & Kitsch. Leuk dat u gekomen bent, het belooft weer een drukke en leuke dag te worden.’ Aldus de AVRO, die deze succesvolle tv-serie op diverse museumlocaties in Nederland opneemt.

Mijn broer en ik togen op 18 april naar het Textielmuseum in Tilburg. Het schilderij dat mijn vader in de oorlog in de trein naar Gouda geruild had tegen etenswaar, had mijn broer van de muur in zijn woonkamer geplukt. ‘De biddende armoede’, is de titel van het schilderij waarmee hij open bloot door de straten van Tilburg liep. Ik droeg uit de erfenis van mijn ouders het kleine schilderijtje van opa en oma Donders met de kippetjes, de Art Deco bonbonnière en de afbeelding van Maria met kind in Art Deco- stijl of Jugendstil. Allemaal keurig ingepakt in papier en plastic zakken. Het waren of zijn, dat zou later blijken, immers kostbaarheden uit de familie met naast emotionele waarde misschien ook wel financiële waarde. Mijn zus en zwager uit België waren enkele dagen voorafgaand aan Tussen Kunst & Kitsch speciaal nog naar de gemeente Heusden afgereisd om het schilderijtje met de kippetjes af te leveren, benieuwd naar de afkomst en waarde er van. Begrijpelijk, want uit overlevering was bekend dat het om een waardevol object zou gaan.

Uiteraard waren we niet de enigen die door de straten van onze voorouders liepen, op weg naar de hamvraag of we nu in het bezit zouden zijn van echte kunst of kitsch? Een echtpaar, gescheiden door een boot van houtsnijwerk met een lengte van circa 3 meter ging overduidelijk naar hetzelfde evenement. Uitheemse kunst, constateerde ik, in tegenstelling tot de kunstschatten die wij met ons meezeulden. Opa Donders had vroeger namelijk een rijwielfabriek in Tilburg en zeer waarschijnlijk is één van zijn fietsen betaald in natura, oftewel met de schilderijtjes van de kippetjes. Want er waren er twee en ze hingen vroeger in de huiskamer van opa en oma. Eén van de twee was door loting bij mijn zus in België terechtgekomen, maar waar het andere aan de muur hing, dat was niet bekend en dat zouden mijn broer en ik ook gaan vertellen.

Op het terras van het Textielmuseum had zich een bonte menigte verzameld, voorzien van dozen en tassen met nog onbekende schatten, wachtend in de stralende zon op het moment suprême. Om de circa twintig minuten mochten ’50 nummers’ naar binnen. We hadden nog ruimschoots de tijd voor een consumptie en mijn broer had ‘De biddende armoede’ naast zich op het terras een plaatsje gegeven. Samen trokken ze de nodige aandacht. Zo ook van drie dames met verstand van kunstzaken die een kijkje kwamen nemen en de naam van een kunstschilder noemden, waarvan wij nog nooit gehoord hadden. “Sorry, we weten het niet, daarvoor zijn we ook hier.” En ja, ook wij vonden het mooi. Immers onze moeder zaliger wees ons regelmatig op de vrouw van het schilderij, die bijna niets bezat en bad tot God. Moeder was zeer gelovig. Gekoesterd door de warme zonnestralen en mijmerend over de jaren waarin ze ons meenam naar haar geboortestad, kwamen we tot de conclusie dat Tilburg zo veranderd is.

Somber schilderij

Bij het afroepen van onze nummers verruilden we de stralende zon voor de weefgetouwen en balen katoen in het museum. Vooraf hadden we al bepaald bij welke expert we moesten zijn, maar er was nog een voorselectie. Dus haalde ik het schilderijtje met de kippetjes voorzichtig uit het papier en toonde het vol verwachting aan de ‘voorexperts’, die zich met een vergrootglas over het schilderijtje bogen en na amper twee minuten met de ontluisterende mededeling kwamen: “mevrouw, het is van een amateurschilder”. En ja, met Maria met kind en de bonbonnière mocht ik naar expert nr. 6. Mijn broer en zijn ‘Biddende Armoede’ werden gelijk doorverwezen naar expert nr. 2. Dat klonk veelbelovend. Expert nr. 2 (schilderkunst 19ᵈᵉ en 20ste eeuw) informeerde naar de achtergrond van ‘De biddende armoede’, bekeek het schilderij, zei dat hij de signatuur niet kon ontcijferen en liep er vervolgens mee naar expert nr. 3. Toen ook nog expert nr. 4 erbij werd gehaald, gingen ook wij luisteren naar de conversatie. En niet alleen wij, ook de drie ‘kunstdames’ doken ineens weer op en kwamen met hun suggestie van de kunstenaar (VanderVeken of zoiets). Volgens de experts had het schilderij daar wel wat van, evenals van die en die en die. Kortom, ze konden mijn broer geen uitsluitsel geven, behalve dat ze vermoeden dat het om een Limburgse kunstenaar gaat. Mijn broer kreeg het advies om het schilderij thuis uit de lijst te halen, want daar hebben ze geen tijd voor bij Tussen Kunst & Kitsch, waarna hij de signatuur kan ontcijferen. Dan pas kan de waarde bepaald worden. Ik zei nog dat het om een mooi schilderij ging, waarop expert nr. 2 enigszins bits (bijna einde van deze Kunst & Kitschdag) antwoordde: “maar wel somber”.

Inboedelverzekering

Op naar de volgende expert: Art Deco en Jugendstil. Wachtend in de rij, oogstten de Maria met kind die ik onder mijn armen hield van zowel Nelleke van der Krogt als van mede-rijgenoten veel bewondering. Ook de expert beaamde dat de ingelijste Art Deco-collage, gedateerd op 1920, een zekere schoonheid bezit, maar zei tevens dat religieuze kunst niet goed verkoopbaar is. Mijn opmerking dat van verkoop geen sprake was, omdat de emotionele waarde daarvoor te groot is, sprak hem erg aan. Aardige man. Helemaal omdat hij er geen notie van heeft dat Maria met kind altijd op de slaapkamer van onze ouders heeft gehangen en zeer waarschijnlijk getuige is geweest van de verwekking van mijn broer, zijn twee andere broers en vier zussen, waarvan ik er één ben. De bonbonnière, een huwelijksgeschenk van onze ouders werd getaxeerd op € 70, -. Daar hoeven we dus onze inboedelverzekering niet voor te verhogen.

AVRO-lid

Wat begon als een grap heeft in de familie voor veel plezier en extra contact gezorgd. Het schilderijtje met de kippetjes gaat terug naar België. ‘De biddende armoede’ wordt uit de zware eikenhoutenlijst gehaald om het mysterie van de maker te kunnen onthullen. Gelet op de titel van het schilderij weten mijn broer en ik niet of we, ondanks de zeer gezellige middag, nog een keer naar Tussen Kunst & Kitsch gaan. Want wie kaartjes bestelt voor Tussen Kunst en Kitsch, a raison van € 7,50 per stuk, wordt automatisch lid van de AVRO. Vergeet je om het lidmaatschap van de AVRO op te zeggen, dan zul je er waarschijnlijk voor moeten gaan betalen. Geen kunst om zo de A-status te houden!

24-04-2011 © Rieky Schalken, Foto Ad van Kessel

Deel deze pagina