|
Rond de eeuwwisseling van 1900 ontstond er een levendige handel in tweedehands rijwielen, waardoor de fiets binnen het bereik van het ‘gewone volk’ kwam, en ook de wielrennerij echt kon gaan beginnen. Maar Vlijmen was in de eerste helft van de vorige eeuw nog een puur agrarische gemeenschap met behalve de mandenmakerij weinig industrie.
De pionierstijd van
het wielrennen
Het Vlijmense wielrennen
voor de Tweede Wereldoorlog
Veel vrije tijd en gelegenheid tot fietsen was er niet en het duurt dan ook weer even voordat er Vlijmense renners in uitslagen van wedstrijden opduiken. Ook al omdat op 10 februari 1905 het Nederlandse parlement de nieuwe Motor- en Rijwielwet, die een verbod inhield op het houden van wegwedstrijden, aannam. Voor 1905 werden er nog echte wegwedstrijden georganiseerd, na deze datum was men gedwongen zijn heil te zoeken op wielerbanen of zelfs in het buitenland. Pas toen in 1925 de wereldkampioenschappen voor het eerst in Nederland georganiseerd werden, kreeg de organisatie toestemming de wegwedstrijd voor amateurs op de openbare weg te organiseren (winnaar was de Belg Hoevenaers). Wel met de uitdrukkelijke restrictie dat de deelnemers met bedekte benen dienden te rijden! Het vrouwelijk deel van de Nederlandse bevolking mocht – zeker in de streng gereformeerde streek op de Veluwe waar het kampioenschap betwist werd – absoluut niet met blote mannenbenen geconfronteerd worden. Na 1925 gaven ook de plaatselijke instanties bij tijd en wijle toestemming tot het verrijden van wedstrijden op de openbare weg. In april 1927 organiseerde de Bossche wielervereniging De Pedaalridders dan ook trainingswedstrijden waaraan nogal wat ‘Meesters’ deelnamen. Mogelijk, dat hier een Vlijmense coureur bijzat, maar zeker is dit niet aangezien dat niet in de uitslag vermeld wordt.
 Start van een (trainings-)wedstrijd, vlakbij de oude watertoren, georganiseerd door de Bossche Pedaalridders, datum 4 april 1927 (Stadsarchief ’s-Hertogenbosch)
 Vanwege het verbod op wegwedstrijden floreerden wielerwedstrijden op de baan. Nederland was een echte kweekvijver van baanrenners, mede omdat bijna iedere gemeente wel over een baan beschikte. Zo waren er op het einde van 1934 meer dan honderd wielerbanen in ons land. Rondom Den Bosch waren er onder andere banen en baantjes in Eindhoven (twee stuks waarvan de ‘Jordaens’ de bekendste was), Tilburg (TWEM), Boxtel (Rapide), Waalwijk, Oirschot, Oss en Den Dungen. Het begrip wielerbaan dient hierbij wel ruim opgevat te worden: er waren niet alleen houten en betonnen banen, maar ook sintelbanen, aarde banen en grasbanen. Vlak bij Vlijmen verrees in Den Bosch bij het nieuwe sportpark op West een vaste wielerbaan, die op zondag 6 mei 1928 door mevrouw Van Lanschot, de echtgenote van de burgemeester, officieel geopend werd door het lint door te knippen.
Het was een fraaie 250 meter lange betonnen wielerbaan die gesitueerd was achter het station, op de plaats waar nu de Paardskerkhofweg en de Edisonstraat bij elkaar komen (ten zuiden van de Grasso-fabrieken).
6 mei 1928: Opening van de Bossche wielerbaan door mevrouw Van Lanschot.
Op het eind van de oorlog (in juli 1944 werden er nog wedstrijden verreden) werd de baan zwaar beschadigd en uiteindelijk wegens de hoge reparatiekosten gesloopt (Stadsarchief ’s-Hertogenbosch)
In de jaren 1929 tot en met 1932 was de aankomst van de ‘Groote wegwedstrijd door Brabant’ op deze baan. Het vertrek was eerder op de dag op de Markt, en de route liep via Veghel, Beek en Donk, Best, Oirschot, Udenhout, Waalwijk en Vlijmen naar de Bossche wielerbaan, waar de renners nog twee ronden dienden te rijden. De Vlijmenaar L. Meesters werd in 1929 veertiende in deze 172 kilometer lange wegwedstrijd voor amateurs en nieuwelingen. Met zijn 48 jaar was hij de oudste deelnemer en hiervoor werd hij na de wedstrijd door wethouder Knol gehuldigd.
Start van de ‘Groote wegwedstrijd door Brabant’ op 15 augustus 1929 op de Markt in den Bosch (Stadsarchief ’s-Hertogenbosch)
Op deze baan kwam ook Toon van Bokhoven (bijnaam: De Kont) in wedstrijden aan de start. In wegwedstrijden had hij echter meer succes, want daar kroonde hij zich tot de tweede Vlijmense kampioen. In 1939 werd hij in de B-klasse (nieuwelingen) kampioen van de Bossche wielercombinatie S.U.C. (Swift-Unica-combinatie) en mocht hij zich in de zwart-gele kampioenstrui hijsen.
Een jaar eerder won ook Vlijmenaar Henk van Overdijk (bijnaam: De Zuil) een wedstrijd bij wielerclub Swift. In een rit tegen de klok legde hij de 45 kilometer als snelste af in 1 uur, 9 minuten en 6 seconden. Veel kans om nog meer te excelleren kregen deze coureurs niet want de Tweede Wereldoorlog oorlog stond voor de deur. Merkwaardig genoeg begint dan de geschiedenis van het wielrennen in Vlijmen pas echt.
 |
 |
15 aug. 1929: Groote wegwedstrijd door Brabant voor amateurs over 172 km., gewonnen door H. Knol, Sloterdijk, tijd 4 uur 15, 2de F. van Gils, Ulvenhout op 4 minuut 20, 3de P.Vermaire, Oisterwijk en 14de (48 jaar!) L. Meesters uit Vlijmen
Foto boven artikel: Afwachtingswedstrijd op de wielerbaan van Den Bosch tijdens de ‘Groote wegwedstrijd door Brabant’ (Stadsarchief ’s-Hertogenbosch)
Hebt u vragen, een eigen verhaal, eigen ervaringen of (oude) foto’s, mail dan met de redactie: klik hier
Bronnen:
* Stadsarchief ’s-Hertogenbosch (Provinciale Noord-Brabantsche en ’s-Hertogenbossche Courant)
* Een halve eeuw Wielersport, 1867-1917, George J.M. Hogenkamp
* Als de Dag van Gisteren no. 13, Drie generaties Bosschenaren en hun sport, dr. Kees van den Oord, 1988
* De Pioniers van de Wielersport, 2006, Ron Couwenhoven
© Ben Libregts, 2011
|
