|
1941 De eerste Ronde van Vlijmen
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er steeds meer straatronden (criteriums) georganiseerd, en deze vorm van wielerwedstrijden zou ook na de oorlog enorm om zich heen grijpen. Nu zijn ze – in ieder geval hier rondom Den Bosch - zo goed als verdwenen. Al sinds mensenheugenis wordt de prijs van een artikel bepaald door vraag en aanbod. Het aanbod van vertier en afleiding om de oorlogsellende te doen vergeten was kort na het uitbreken van de oorlog zeer klein, de vraag uiteraard enorm groot. De propagandistische waarde van de sport was tijdens de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn door de Nazi's bewezen. De Duitsers probeerden dan ook kort na het begin van de bezetting via sport de Nederlanders voor zich te winnen en gaven niet alleen permissie, maar stimuleerden zelfs sportbeoefening en het organiseren van wedstrijden. Want 'Wer Sport treibt, sündigt nicht' was wat rijkscommissaris Seys-Inquart verkondigde. Aldus leverden de criteriums letterlijk de spelen naast het schaarse brood. Het aantal wielerronden nam explosief toe. Zo organiseerde de Bossche wielervereniging Swift in samenwerking met het wielercomité Vlijmen, met als stuwende kracht voorzitter Jos van Engelen, op zondag 18 mei 1941 de allereerste wielerronde van Vlijmen. Het parcours was 1300 meter lang en liep door het hartje van Vlijmen. Start en finish waren nabij café L. Prinsen. In de voorbeschouwing in het Noord Brabantsch Dagblad Het Huisgezin stonden beschrijvingen als: "behoudens het stukje weg van 't Lievenvrouwenhoekje naar de Achterstraat is het een zeer goed en voldoende breed klinkerwegdek" en "het weggedeelte tussen Dr. Verhoeven en de Achterstraat" en "vier haaksche bochten" mag geconcludeerd worden dat deze ronde al het bekende klassieke parcours van de Ronde van Vlijmen (Julianastraat, Wilhelminastraat, Akkerstraat) was.
|
|
Aankondiging van de eerste Ronde van Vlijmen in de Sport-Echo van 6 mei 1941 (archief Leo Pepels).
|
Onder stralend lenteweer en massale belangstelling van zowel publiek als renners reden er twee categorieën: allereerst de nieuwelingen en daarna de amateurs en onafhankelijken. Vanwege de voedselschaarste en het materiaaltekort waren de wedstrijden op last van de NWU ingekort tot 25 kilometer voor de nieuwelingen en 50 kilometer voor de amateurs en onafhankelijken. Bij de nieuwelingen, die twintig ronden hadden af te leggen, verschenen 62 renners aan het vertrek.
|
|
Een beeld uit de eerste Ronde van Vlijmen op 18 mei 1941 (de Panorama-Ons Zuiden)
|
Hieronder was ook Vlijmenaar Toon van Bokhoven. Uiteindelijk stoof een groep van twintig renners op de finish af en behaalde de Amsterdammer Oomen de overwinning. Toon kwam niet in de uitslag voor.
's-Middags reden 125 amateurs en onafhankelijken hun wedstrijd, "nen echten Vlaamschen wielerkoers" volgens het Noord Brabantsch Dagblad Het Huisgezin. Onder de deelnemers F. van de Pol uit Herpt en als bijzondere attractie 'den ouden Bras' (Janus Braspennincx), zilveren medaillewinnaar bij de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam, Nederlandse kampioen op de weg bij de profs in 1930 en met Jan Pijnenburg ook nog winnaar van de zes dagen van Brussel in 1932. Dat Vlijmen de wielersport een warm hart toedroeg bewezen de talrijke premies die werden uitgeloofd.
|
|
De eerste winnaar van de Ronde van Vlijmen: Piet Evers uit Zaandam (De Wielersite)
|
Geen ronde ging voorbij of er viel iets te verdienen voor de renners. "De een schonk een krentenmik, de ander een peperkoek en premies aan geldswaarde werden er voor enkele honderden guldens verreden. De burgemeester (G.R. van de Ven) gaf het goede voorbeeld en offreerde vijftien pop, een èrrem Vlijmens gruunteboerke schonk twee pegels, een schoenfourniturenfabriek gaf vier knaken, een oud-gemeenteveldwachter gaf 'nen pieterman en zo ging het maar door. Van deze twee gulden, van die vier, van zus vijf, van zoo tien, te veel om op te noemen.
|
|
|
20 april 1941: Inderdaad, ook de Duitsche Wehrmacht deed een duit in het zakje, hier tijdens een defilé voor het gemeentehuis van Vlijmen ter ere van de verjaardag van hun geliefde leider. Een maand later kwamen de coureurs hier voorbij snellen. (Heemkundekring van de Oostelijke Langstraat)
|
Ook de Duitsche Weermacht droeg een aardige duit bij (!!!!)". De start van de eerste Ronde van Vlijmen was nogal chaotisch. "De renners waren zo 'steeg' als iets omdat ze even moesten wachten. Met 'duvelsch' geweld moesten ze op hun plaats gesjord worden." Na acht van de 39 te verrijden ronden ontsnapten Jan Lust, Piet Evers en Chris Smits. Chris Smits moest na zestien ronden uitgeput zijn metgezellen laten gaan. Die bouwden hun voorsprong steeds verder uit en sprintten tenslotte voor de overwinning. Piet Evers won vrij gemakkelijk in de eindsprint van Jan Lust, terwijl anderhalve minuut later Wim Luppers de derde plaats wist te behalen in een sprint met zo'n dertig renners.
Ook het opmaken van de uiteindelijke uitslag liep niet van een leien dakje. "Renners vormen zoo nu en dan een aparte volksstam. Als katten kropen ze de koereurs over de jurywagen en allemaal vroegen ze hun nummer te noteeren, want allemaal hadden ze de eindsprint gewonnen."
Uiteindelijk kwam de volgende uitslag in de boeken :
Amateurs en Onafhankelijken :
1e Piet Evers, Zaandam, 50 km. in 1.22.56, 2e Jan Lust, Oostzaan, 3e Wil Luppers, Amsterdam, 4e Gerrie Loos, Amsterdam, 5e M.Segaar, Leiden.
Nieuwelingen :
1e Oomen, Amsterdam, 25 km. in 45 min., 2e Kuilman, Beverwijk, 3e Luyendijk, Sommelsdijk, 4e Smit, Amsterdam, 5e Boskemper, Amsterdam.
Bronnen :
- Stadsarchief 's-Hertogenbosch, Noord Brabantsch Dagblad – het Huisgezin.
- Het Nederlandse Wielrennen in 1940-1945, 2002, Bap van Breenen.
- Heemkunde van de Oostelijke Langstraat, www.hvdol.nl
- Hoe Holland triomfeerde op de Wielerbanen van het Groot-Duitse Rijk, Frits Barend en Henk van Dorp, 1979, bijlage Vrij Nederland.
- Een eeuw Nederlandse Wielersport, 1980, Wim van Eyle.
- Honderd jaar wegrenners, Wim van Eyle, Jacques Burremans.
- www.dewielersite.nl
- Archief Leo Pepels (Sport-Echo).
Foto boven artikel:
18 mei 1941 : Start van de allereerste ronde van Vlijmen (fotobureau Het Zuiden)
Hebt u vragen, een eigen verhaal, eigen ervaringen of (oude) foto’s, mail dan met de redactie: klik hier
© Ben Libregts, 2011
|
