Het Rijke Vlijmense Wielerleven 6

hrwv6 lei pepels 2011 10 25 f5 

1943

Leo (Lei) Pepels (1921)


Op bezoek bij de oudste nog levende winnaar...

We zijn op weg naar de Heisteeg. Dat klinkt bekend, want het zou zomaar in Vlijmen kunnen zijn, maar we moeten iets verder van huis. Naar Limburg, Stein om precies te zijn. Want daar woont de oudste nog levende winnaar van de Ronde van Vlijmen. Negentig jaar oud en misschien niet meer zo vlug ter been, maar nog bijzonder kwiek van geest. Aan de telefoon, toen we onze afspraak maakten, zaten we al vlug midden in de wedstrijd. De demarrages waren niet van de lucht en de tegenstanders, allemaal sneller in de eindsprint, moesten eraf en werden genadeloos gelost. We hebben nogal wat vragen, dus dat kan nog wat gaan worden. De oorlog zit in zwart-wit-beelden in ons geheugen en het lijkt onbegrijpelijk dat er überhaupt nog aan sport gedaan werd. Hoe ging dat? Wat betekende sport in de oorlog? Hoe werd er naar de sport en sporters gekeken? Veranderde de sport de kijk op de bezetter en hoe zat het met de tewerkstelling in Duitsland? Hoe kwamen de renners aan hun materiaal, want de Duitsers waren toch gek op onze fietsen? Hoe ging het met het trainen, was er geen avondklok? En hoe zat het met het vervoer, hoe kwamen de renners op de koersen?

hrvw6 1943 Leo PepelsLeo Pepels – Lei op zijn Limburgs – weet het nog precies. Hij begon met koersen in 1940 en werd lid van de net opgerichte wielerclub De Bergklimmers. Ieder jaar ging hij beter rijden. Helaas vielen zijn beste jaren (1943 – 1945) precies in de oorlog. Als hij op zijn praatstoel zit, is er geen houden meer aan: hij raakt maar niet uitgepraat over het wielrennen. Te midden van zijn immense archief (boeken, tijdschriften, foto’s, prijzenkast) demarreert Lei vanaf het begin. Oef, er moet al meteen een tandje bij om hem te volgen! Zijn enthousiasme over de wielersport spat er vanaf. Als eerste tovert hij een uniek relikwie te voorschijn: de beker voor de winnaar van de Ronde van Vlijmen van1943!

De Ronde van Vlijmen herinnert Lei zich nog als was het gisteren. Een rondje over keitjes met vier bochten en de finish in de Kerkstraat (nu Julianastraat). Hij zat voorop met twee rappe mannen: Bosschenaar Tonny van den Dungen en Gerrit Blaauw, die allebei nog Nederlands kampioen bij de amateurs zouden worden (Tonny in 1943 en Gerrit in 1944). Langs het parcours stonden tussen het talrijke publiek de profs Gerrit Schulte en Toon Steenbakkers (de Rooie Toon) toe te kijken. Zij moedigden hem fel aan toen hij in de voorlaatste ronde de twee rappere mannen aan de achterzijde van het parcours (de Achterstraat, nu Wilhelminastraat) van zich afschudde. Huub Vinken – ook Limburger en eerder op de middag winnaar van de koers bij de nieuwelingen – zwaaide met zijn bloemen en riep: “Nu jij nog!”, en inderdaad ook de tweede bloemtuil ging naar Limburg.

hrwv6 lei pepels 2011 10 25Eerder op de dag was Lei met de trein naar ’s-Hertogenbosch gereisd. Daar werd allereerst in de Sint Jan naar de kerk gegaan. Vervolgens ging het op de fiets, onder het spoor door, naar Vlijmen. Hij reed op houten wielen. Materiaal was schaars, aluminium wielen waren niet te krijgen of onbetaalbaar, om over tubes maar te zwijgen. Die werden tig keer gerepareerd en was het loopvlak versleten, dan werd er een binnenband opgelijmd als nieuw loopvlak. Hij had het geluk bij een transportbedrijf te werken, waardoor hij vrijgesteld werd van tewerkstelling in Duitsland. Bij de meeste koersen doken SS’ers en NSB’ers op, die de renners naar hun Ausweis vroegen, het legitimatiebewijs dat bepaalde of je wel toestemming had om aanwezig te zijn waar je je bevond. Niet alleen vanwege zijn sportieve prestaties is de oorlog voor Lei onvergetelijk gebleven. Onderweg naar de Ronde van Hilversum werd op het station van Utrecht, waar hij moest overstappen, een jongen aangehouden. Die probeerde hard weg te rennen, maar hij kwam niet ver. Twee Gestapo’s trokken hun pistool en schoten hem neer.

Lei trainde in het begin van zijn carrière veel met Jan Lambrichs (in 1939 achtste in de Tour) en later langs het kanaal (Zuid-Willemsvaart) van Stein naar Den Bosch. En soms nog wel verder met Gerrit Schulte, Toon 1943 22 08 Lei PepelsSteenbakkers en Cor Wijdenis naar Amsterdam, waar kilo’s spek, op de rug meegenomen, werden afgeleverd omdat vervoer met de trein wel eens tot aanhouding, confiscatie of nog erger kon leiden.

Al in de oorlog werd hij onafhankelijke, een categorie waarbij zowel bij de amateurs als bij de beroepsrenners gekoerst kon worden. Zo wist hij in België vier koersen te winnen. Na de oorlog bleef hij als onafhankelijke rijden; hij werd pas professional toen hij in 1948 de eerste Ronde van Nederland mocht meerijden. Lei maakte deel uit van een Limburgse ploeg, werkte zich als knecht van Albert van Schendel, Jan Lambrichs en Huub (in Limburg veelal Sjaak genoemd) Sijen helemaal uit de naad, om er na afloop achter te komen, dat hij amper negentig gulden verdiend had. Toen gaf hij er de brui aan. Het bestaan als profrenner was te ongewis en leverde te weinig op om er behoorlijk van te kunnen leven.

hrwv6 lei pepels 2011 10 25 f6Na zijn profloopbaan ging Lei motorrijden en hij blonk vooral in terreinritten uit. In 1960, toen zijn zoon Henri ging koersen, keerde hij terug in de wielersport, eerst als ploegleider bij Heynen Motors en later als veteraan, waar hij een prijzenkast vol met bekers bij elkaar reed, en zelfs in 1981 in La Roche (België) nog wereldkampioen wist te worden.

Als de Nissan ons naar huis stuurt, duizelt het ons. We beseffen dat lang niet alle vragen beantwoord zijn. We zouden nog dagen met Lei kunnen praten, weken in zijn archief ronddolen en een boek over hem kunnen schrijven. Maar dat is (nu?) niet de bedoeling, het gaat over de Ronde van Vlijmen, en onderweg naar huis bedenk ik dat we over de editie van 1943 en zijn winnaar best een aardig verhaaltje kunnen maken.


Foto's van boven naar beneden:
• 68 jaar later: de winnaar van 1943 vertelt... (Foto: Ad van Kessel)
• Leo Pepels, winnaar in 1943
• De beker voor de winnaar van de Ronde van Vl…? 1943
  Vlaanderen: Achiel Buysse
  Vlijmen: Leo Pepels
• 22 augustus 1943: Leo Pepels wint de Ronde van Vlijmen
  (archief Leo Pepels)
• De winnaar 68 jaar later! (Foto: Ad van Kessel)


hrvw lei pepels 2011 10 25 
... en de winnaar van 1943 vertelt verder (Foto: Ad van Kessel)

TonnievdDungen
Luttele weken na de Ronde van Vlijmen werd nummer 2 Tonny van den Dungen Nederlands kampioen (part.coll.)


Uitslag Ronde van Vlijmen 1943 (amateurs):
1. Leo Pepels (Stein), 78 km. in 2 uur, 14 min. en 30sec.
2. Tonny van den Dungen, ’s-Hertogenbosch
3. Gerrit Blaauw, Zaandam
4. op 800 meter Cas Kleefstra
5. Tonny van den Heuvel, ’s-Hertogenbosch
13. op 1300 meter Toon van Bokhoven, Vlijmen

Bronnen:
• Stadsarchief ’s-Hertogenbosch, Noord Brabantsch Dagblad-Het Huisgezin, Noord Brabantsche Courant, Nieuwe Brabantsche Courant
• Het Nederlandse Wielrennen in 1940-1945, 2002, Bap van Breenen
www.dewielersite.nl
• Een eeuw Nederlandse Wielersport, 1980, Wim van Eyle
• Honderd jaar wegrenners, Wim van Eyle, Jacques Burremans
• Archief Leo Pepels
• Foto’s ter plaatse: Ad van Kessel


© 2011, Ben Libregts


 

Deel deze pagina

 
Loading..